Bloedarmoede

Geschreven door dr.Claire E.Whitehead, DVM
vrij vertaald en vereenvoudigd door Jeannette H.E.Brown

Bloedarmoede bij kamelensoorten zoals Alpaca’s en Lama’s
Bloedarmoede is een vaakvoorkomende aandoening bij alpaca’s en lama’s.

Bekende oorzaken zijn:
- darmparasieten (mycoplasma haemolamae infestation)
- chronische bloedarmoede
- gebrek aan stoffen in de voeding
- algemene afwijkingen van het afweersysteem
- JLIDS (Juvenile Llama Immunodeficiency Disease Syndrome)

Basiskennis van hematologie
Hematologie is het medische specialisme dat zich bezighoudt met afwijkingen van het bloed, de bloedvormende organen en de lymfeklieren.
Bloed bestaat uit bloedplasma en bloedcellen te weten:
- erytrocyten = rode bloedcellen; taak het zuurstoftransport
- leukocyten = witte bloedcellen; taak bij het afweersysteem
- trombocyten = bloedplaatjes; taak bij de bloedstolling

Unieke rode bloedcellen
Alle kamelensoorten hebben kleine, dunne, ovale rode bloedcellen, dit is uniek want alle andere zoogdieren hebben ronde rode bloedcellen.
Deze rode bloedcellen hebben een levensduur van 235 dagen terwijl dat bij mensen maar 100 dagen is.

Waarom hebben ze die? Kamelensoorten kunnen, als ze lange tijd zonder water zijn geweest, grote hoeveelheden vocht tot zich nemen waarbij de ovale rode bloedcellen zich vergoten tot wel 196% van hun normale grootte. Dit grote oppervlak zorgt ervoor dat er een enorme zuurstof uitwisseling kan plaats vinden waardoor de dieren op grote hoogten en in ijle lucht kunnen leven.

Bloedwaarden van kamelensoorten
De bijzondere vorm van de rode bloedcellen van deze diersoort maakt het lastig betrouwbare bloedwaarden te bepalen. De standaard bloed-tel-machines (hemocytometer) zouden voor kamelenbloed moeten worden aangepast om een accurate uitslag te krijgen. Het is daarom aan te bevelen de hematocrietwaarden handmatig te tellen. (hematocriet = het volume van de bloedcellen in verhouding tot het totale bloedvolume)

Tijdens een onderzoek van een vers bloedmonster kan de aanwezigheid van parasieten worden vastgesteld. Tevens kan een evaluatie worden gedaan van de morfologie van rode bloedcellen (morfologie is de wetenschap van vorm en bouw van levende organismen) en een differentiële telling (hoeveel bloedcellen van welk type aanwezig zijn per volume-eenheid).

Ook is het normaal dat er enkele ongelijke groottes van de rode bloedcellen (oftewel anisocytose) voorkomen en een klein aantal peervormige rode bloedlichaampjes (dacryocytes).
Hoge aantallen van peervormige rode bloedcellen, in combinatie met een te laag hemoglobinegehalte van de rode bloedcellen, kan een indicatie zijn van bloedarmoede door een ijzertekort. (hemoglobine is de ijzerhoudende kleurstof van de rode bloedcellen)

Darmparasieten
Darmparasieten kunnen ook een oorzaak van bloedarmoede zijn. Een gezond dier reageert hierop met zijn eigen immuunsysteem en hoeft hier geen last van te hebben. Stressfactoren zoals bijvoorbeeld; verhuizing, scheren of een bevalling zijn aanslagen op het afweersysteem. Natuurlijk kan er ook sprake zijn van een afwijking in het immuunsysteem.
Kamelensoorten met bloedarmoede kunnen al klinische ziekteverschijnselen vertonen bij een veel lagere besmettingsgraad dan schapen.

Het is aan te bevelen de ontlasting van een dier te laten onderzoeken op parasieten.
Enkele parasieten zjn:
- rondworm (w.o. spoelworm)
- zweepworm
- lintworm
Enkele ziekteverschijnselen:
- gewichtsverlies (vermageren)
- diarrhee
- kolieken
- lusteloosheid
- niet willen eten

Mycoplasma Haemolamae (voorheen EPE)
Mycomplasma Haemolamae werd ontdekt in de jaren negentig en heette Eperythrozoonosis of EPE. Hoewel de naam is veranderd, hebben we het nog steeds over dezelfde ziekte.

M. Haemolamae is een bacterie die zich hecht aan de rode bloedcellen van een alpaca. Het immuunsysteem herkent dit als een probleem en vernietigt vervolgens alle rode bloedcellen waardoor er bloedarmoede ontstaat.

Als een dier futloos is en chronisch gewichtsverlies heeft kan M.Haemolamae een mogelijke oorzaak zijn. Het merendeel van de alpaca’s die besmet raken met deze bacterie vertonen geen ziekteverschijnselen. Echter zodra het immunsysteem verzwakt krijgt deze bacterie een kans.

De ziekte kan zich manifesteren als een acuut probleem. Het dier is plotseling niet in staat om op te staan en kan uiterst zwak zijn. Of het kan een chronisch probleem worden waarbij het dier langzaam vermagert en sloom wordt. De dierenarts kan dan een PCR-test doen (polymeer keten reactie).
M. Haemolamae kan worden behandeld met Tetracyline, echter,omdat de Tetracycline niet volledig werkt verhuizen de bacteriën naar niet-detecteerbare niveaus!

Een eenmaal besmette alpaca wordt meestal een drager. Een besmet dier zal geen ziekteverschijnselen vertonen tenzij het immuunsysteem van het dier verzwakt. Het probleem van een drager is dat een vlooienbeet al genoeg kan zijn de bacterie door te geven aan een ander dier.

Bij het vermoeden van M.Haemolamae zal men de hele kudde moeten testen en de dieren met een posititief PCR-resultaat moeten behandelen. Behandelde dieren kunnen daarna een gezond leven leiden.

Luizen/schurftmijt
Er zijn verschillende soorten luizen en één ervan leeft van het bloed van een dier, een soort vampiertje. Als een dier hier last van heeft kan het daar bloedarmoede aan overhouden. Luizen kunnen tevens de M. Haemolamae bacterie overbrengen.
Je zult een antiluisbehandeling moeten starten met bijv. een covexin-kuur.

Bloedarmoede als chronische aandoening
Kan veroorzaakt worden door afwijking aan de nieren, inwendige parasieten en goed- of kwaadaardige gezwellen.

Bloedingen
Er kunnen door stoornissen in de bloedplaatjes (trombocyten) spontane bloedingen ontstaan.

Vergiftiging
Een kopervergiftiging geeft bloedarmoede, controleer het voer van je dier. Geef nooit schapen/geitenbrok omdat daar vaak te veel koper in zit.
Bladeren van de Rode Esdoorn, Uien, Brassica (koolsoorten/sierkool) zijn giftig voor alpaca’s.
Nitraat vergiftiging (sommige groenten bevatten veel nitraat) Nitraat wordt door in de pensmaag van herkauwers omgezet in het uiterst schadelijke nitriet.

Behandelplan bij bloedarmoede bij alpaca’s
Nadat door de veearts is vastgesteld dat het dier werkelijk bloedarmoede heeft, kan aan de behandeling worden begonnen.

1. “Red Cell” is een vitamine/mineralen preparaat voor sportpaarden. Wordt dagelijks gegeven en is in Nederland verkrijgbaar bij o.a. de Paardendrogist.
2. Daarnaast kan wekelijks een ijzer-supplement als “Iron Dextran” (DexFerrum) gegeven worden, overleg hiervoor met de veearts.

Bloedtransfusie
Ook al is de diagnose M.Haemolamae, dan nóg kan er een bloedtransfusie gegeven worden.
Door de bloedtransfusie zal het dier zich beter voelen en het werkt positief op het immunsysteem.
Raadpleeg voor meer informatie het blog van alpacafokker en dierenarts Leo van Merwijk.

Geef twee keer per week een ijzer-supplement, dit bevordert de aanmaak van rode bloedcellen.

Bronnen:
ARF Research Update by Shana Knoblock: Blood Substitute Treatment for Anemic Alpacas
Drugs.com: Iron Dextran
Red Cell Products: Farm and Home Supply
Dr. Jeffrey Lakritz Ohio State University: Studying Anemia-Caiusing Parasites
RMLA: Eperythrozoon or Mycoplasma haemolamae: New Name for an Old Problem